09 Feb Een sabbatical nemen: hoe regel je het goed en wat brengt het je?
Een sabbatical nemen is voor veel mensen geen impulsieve beslissing, maar een zorgvuldig overwogen stap. Vaak ontstaat die wens uit de behoefte aan vertragen. Even uit de ratrace van moeten, presteren en doorgaan, om ruimte te maken voor reflectie op wat je werkelijk wilt.
In mijn werk zie ik professionals in verantwoordelijke functies die al geruime tijd merken dat het leven aan hen voorbijschiet. Een sabbatical kan dan helpen om afstand te nemen, op adem te komen en opnieuw te kijken naar werk, leven en toekomst.
In dit artikel uit de Volkskrant wordt verkend wat een sabbatical kan opleveren en waar je rekening mee moet houden bij het maken van deze keuze. Van het gesprek met je werkgever tot de mentale fases die je doorloopt, en van financiële aandachtspunten tot de vraag wat zo’n periode je werkelijk brengt.
Anna van den Breemer 3 februari 2026, 05:00
Een paar maanden onbetaald verlof om op adem te komen, na te denken of iets nieuws te beginnen: de sabbatical is in trek. Wat levert zo’n pauze op? En waar moet je rekening mee houden?
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
‘Ik verlangde naar vertraging, naar een ander ritme dan de dagelijkse drukte met werk en kinderen’, zegt Letty Margry-Pulles (40) uit Heemstede. Ze nam vijf maanden verlof van haar baan als senior hr-adviseur bij de gemeente Amsterdam. Wat ook meespeelde, was het verlies van haar te vroeg geboren zoon. ‘Die ervaring wilde ik verwerken in een boek.’
Ze bereidde haar sabbatical zorgvuldig voor. ‘Ik wilde niet dat de tijd door mijn vingers zou glippen met koffiedates. In de ochtend schreef ik, zonder telefoon. De middag was voor research. Van tevoren had ik al een schrijfcursus gevolgd.’
Sabbaticals winnen aan populariteit. Volgens werkgeversorganisatie FNV zijn er in een kwart van de cao’s afspraken gemaakt over het opnemen van onbetaald verlof.
Die trend hangt samen met de groeiende aandacht voor werkstress en mentale gezondheid. Zo’n 19 procent van de werknemers heeft burn-outklachten, volgens cijfers van CBS en TNO. Een sabbatical, van het woord ‘sabbat’, wat rust betekent, kan helpen om uitval te voorkomen.
‘Een sabbatical is een langere, bewuste pauze van werk, bedoeld om op te laden en jezelf opnieuw uit te vinden’, zegt sabbaticalcoach Lyndall Farley. Hoe lang zo’n periode duurt, verschilt per land. ‘Mijn vuistregel: twee keer zo lang als je jaarlijkse verlof. Pas dan ontstaat echte mentale afstand.’ In Nederland betekent dat vaak drie maanden; in de VS geldt een maand soms al als sabbatical.
Kies een duidelijk doel
Volgens experts is één ding cruciaal: weet waarom je een sabbatical neemt. ‘Zonder helder doel wordt het al snel een tijdelijke vlucht uit de status quo’, zegt Farley. Ze werkt met een matrix, gebaseerd op twee assen: loopbaantevredenheid en algeheel welzijn. Dat levert vier typen sabbaticals op die elk vragen om een andere invulling.
Wie zich uitgeput én ontevreden over werk voelt, heeft vooral behoefte aan een herstart. Mensen die hun werk leuk vinden maar moe zijn, moeten opladen. Wie zich goed voelt maar twijfelt over de carrière, gebruikt de tijd voor heroriëntatie. ‘Dat zijn vaak mensen die zich afvragen: is dit het?’, zegt Farley. Tot slot is er de groep dromers: vaak jonger, met een bucketlist en reislust.
Zo bespreek je het met je werkgever
Arbeidspsycholoog Tosca Gort ziet dat het stigma rond een gat in het cv grotendeels is verdwenen. ‘Met een goed verhaal voor je werkgever werkt het zeker niet in je nadeel.’ Haar advies: maak duidelijk hoe je de tijd gaat benutten en wat je baas daaraan heeft. ‘Je werkgever heeft er maling aan dat jij zestien tempels wilt bezoeken. Benadruk niet alleen je eigen behoefte, maar ook hoe je energiek terugkomt.’ Te lang wegblijven raadt ze af. ‘Mensen kunnen onzeker worden over terugkeer.’
En wie eigenlijk niet van plan is terug te komen, moet daar eerlijk over zijn. Farley: ‘Dat is fair naar collega’s.’
Nietsdoen is geen plan
Een valkuil is het idealiseren van totale vrijheid. ‘Soms denken mensen dat niets doen het hoogst haalbare is’, zegt Gort. ‘Zonder structuur kun je in een neerwaartse spiraal belanden.’ Routine, inspiratie en contact met anderen blijven belangrijk.
Farley onderscheidt vijf fases tijdens de sabbatical: plannen, tot rust komen, ontdekken, integreren en terugkeren naar werk. Vooral die tweede fase wordt onderschat. ‘Het duurt vaak weken of maanden voordat stress echt zakt.’
Werkt het ook echt?
Uit onderzoek blijkt dat een grote meerderheid van de sabbaticalgangers naderhand een betere werk-privébalans rapporteert, verbeterde fysieke en mentale gezondheid en sterkere relaties met familie en vrienden.
Volgens een studie waarover Harvard Business Review publiceerde, keren professionals na een goed geplande sabbatical productiever, creatiever en meer betrokken terug. Ook voor werkgevers is het aantrekkelijk: minder verzuim, meer loyaliteit en behoud van talent.
Maak duidelijke afspraken
Tot slot: hoe regel je het financieel goed? Letty Margry-Pulles maakte gebruik van een verlofspaarregeling. ‘Door mijn keuzebudget op te sparen, en niet te laten uitbetalen, kon ik drie maanden betaald vrij nemen en waren slechts twee maanden onbetaald.’
Reinout van der Heijden, hoofdredacteur van de Geldgids, benadrukt het belang van goede afspraken, ook over terugkeer in dezelfde functie. Extra aandacht is nodig voor pensioenopbouw. Tijdens een sabbatical stopt de werkgever in veel gevallen met het betalen van de premie. ‘Die kun je zelf voortzetten, maar dat is een flink bedrag omdat je ook het werkgeversdeel betaalt’, zegt Van der Heijden. ‘Zo’n ‘pensioengat’ kun je vaak later wel weer repareren.’
Let vooral op het partnerpensioen: meestal is dat tijdens een onbetaald verlof niet verzekerd. Dat betekent dat je partner weinig tot geen pensioen krijgt als je tijdens de sabbatical overlijdt. Soms kun je wel verzekerd blijven, als je je tijdig aanmeldt.
‘Veel mensen zullen misschien denken: onbetaald verlof is voor mij niet haalbaar’, zegt Margry-Pulles. ‘Maar als je vooruit plant en je verdiept in de regelingen, dan is er best veel mogelijk.’ Zelf rondde ze haar boek De zon kwam bijna af in haar sabbatical. ‘Deze periode was een onvergetelijke ervaring.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl